باید از مفهوم «خدمت برای مردم» به سمت مفهوم «خدمت با مردم» حرکت کنیم

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه نمایندگی ولی فقیه در جمعیت هلال احمر، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین معزی در پانزدهمین همایش سالانه مسئولان دفاتر نمایندگی ولی‌فقیه در استان‌ها و سازمان‌ها که با موضوع «تجربه دیروز – مسئولیت امروز» برگزار شد، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، شهدای دفاع از ایران و شهدای امداد و خدمت، اظهار کرد: موضوع این همایش باید زمینه بازنگری در مسیر گذشته و بازآرایی برای آینده را فراهم کند.

وی با اشاره به فلسفه حضور نهاد دینی در یک سازمان عمومی، «هدایت» را مهم‌ترین کارکرد این نهاد دانست و افزود: هدایت به معنای تحمیل نیست؛ بلکه نشان دادن راه، روشن کردن افق، افزایش قدرت تشخیص و فراهم کردن امکان انتخاب مسئولانه است. نهاد دینی نباید رسالت خود را در توسعه تصدی، تکثیر دستور یا گسترش مداخله تعریف کند، بلکه باید به افزایش قدرت اخلاقی، انسانی و اجتماعی سازمان کمک کند.

نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر تأکید کرد: هدایت تنها به گفتن راه محدود نمی‌شود، بلکه باید امکان پیمودن راه نیز فراهم شود. بسیاری از انسان‌ها میل به خدمت دارند، اما نمی‌دانند از کجا باید آغاز کنند؛ بنابراین یکی از کارکردهای مهم هدایت، تبدیل میل‌های پراکنده انسان‌ها به ظرفیت پایدار اجتماعی است.

هلال احمر؛ ظرفیت بزرگ سازماندهی خیر اجتماعی

حجت الاسلام والمسلمین معزی با بیان اینکه جامعه دینی جامعه‌ای است که امکان تحقق فضیلت در مناسبات اجتماعی آن افزایش یافته باشد، گفت: اگر تعاون، انفاق و ایثار فضیلت هستند، باید امکان مطمئن و مؤثر تحقق آنها فراهم شود و اگر حفظ جان انسان ارزش است، باید نهادی وجود داشته باشد که این ارزش را به توانایی واقعی نجات انسان تبدیل کند.

وی هلال احمر را از این منظر نهادی مهم و یکی از بزرگ‌ترین ظرفیت‌های جامعه ایران برای سازماندهی خیر دانست و افزود: هلال احمر فقط سازمانی برای امدادرسانی نیست، بلکه می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین نهادهای سازماندهی فضیلت یاریگری در مقیاس اجتماعی باشد.

نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر خاطرنشان کرد: حوزه نمایندگی ولی‌فقیه نیز باید در کنار مأموریت اصلی جمعیت، به حفظ جهت اخلاقی این نهاد، تعمیق فرهنگ خدمت، پاسداری از امانت مردم، تقویت اعتماد عمومی، تبدیل جوان از مخاطب برنامه به صاحب مسئولیت، ارتقای داوطلبی و اتصال ظرفیت‌های دینی، علمی، فرهنگی و مردمی جامعه به مأموریت انسانی هلال احمر بیندیشد.

وی تصریح کرد: نمایندگی ولی‌فقیه نه یک تشکیلات موازی و نه دستگاهی برای مداخله در امور اجرایی سازمان است؛ شأن آن حفظ جهت است. هدایت، تصدی نیست و نظارت نیز مدیریت اجرایی نیست.

غایت هلال احمر، انسان است

حجت الاسلام والمسلمین معزی با بیان اینکه هر نهاد بزرگی ممکن است در طول زمان وسیله را جایگزین غایت کند، اظهار کرد: در هلال احمر، غایت نهایتاً به انسان بازمی‌گردد؛ به جان، کرامت و رنج انسان و امانتی که مردم به سازمان می‌سپارند.

وی افزود: امداد و نجات فعل هلال احمر است، نه غایت نهایی آن. آنچه در پس همه این فعالیت‌ها قرار دارد، انسانی است که جان، سلامت، کرامت، امنیت یا امکان ادامه زندگی او در معرض مخاطره قرار گرفته است.

نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر با تأکید بر ضرورت حرفه‌ای بودن عملیات امدادی گفت: عملیات امداد باید کاملاً حرفه‌ای، علمی، سریع و دقیق باشد و هیچ انگیزه خیری نمی‌تواند جای دانش امدادی، مهارت حرفه‌ای و فرماندهی صحیح را بگیرد؛ اما در پس این مهارت فنی، حقیقتی اخلاقی وجود دارد و آن پاسداری از جان انسان است.

حجت الاسلام والمسلمین معزی رعایت اخلاق در امدادرسانی را فراتر از نجات جان دانست و گفت: نحوه گفت‌وگو با آسیب‌دیده، حفظ حریم او، رعایت حرمت بدن، مواجهه با خانواده داغدار، مراقبت از اموال مردم، حفظ اسرار و اطلاعات شخصی و نحوه مواجهه با پیکر جانباختگان، همگی از ساحت‌های اخلاقی امداد هستند.

حرکت از مدیریت بحران به تاب‌آوری ملی

وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه در هلال احمر گفت: هلال احمر آینده نباید فقط یکی از ارکان مدیریت بحران باشد، بلکه باید به یکی از ارکان تولید تاب‌آوری ملی تبدیل شود. حجت الاسلام والمسلمین معزی توضیح داد: مدیریت بحران عمدتاً از حادثه آغاز می‌کند و می‌پرسد اگر حادثه رخ داد چه کنیم؛ اما تاب‌آوری از جامعه آغاز می‌کند و می‌پرسد پیش از حادثه چه جامعه‌ای باید ساخته باشیم تا کمتر آسیب ببیند و پس از حادثه سریع‌تر برخیزد.

وی با تأکید بر تغییر نسبت هلال احمر با مردم افزود: این نسبت باید از «خدمت برای مردم» به «خدمت با مردم» توسعه یابد. مردم فقط دریافت‌کنندگان خدمت نیستند، بلکه بخشی از ظرفیت خدمت‌اند؛ جوان می‌تواند حامل آمادگی باشد و داوطلب می‌تواند حلقه اتصال سازمان و جامعه باشد.

جوانان و داوطلبان، سرمایه اجتماعی هلال احمر

نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر سازمان جوانان و سازمان داوطلبان را از ارکان مهم تاب‌آوری دانست و اظهار کرد: امداد و نجات قدرت تخصصی پاسخ جمعیت است، جوانان ظرفیت نسلی برای آموزش و استمرار فرهنگ یاریگری هستند و داوطلبان امکان گسترش قدرت اجتماعی جمعیت فراتر از نیروی رسمی را فراهم می‌کنند. وی افزود: داوطلب نیروی رایگان نیست، بلکه حامل اراده اجتماعی برای خیر عمومی است؛ بنابراین رابطه سازمان با داوطلب نباید صرفاً رابطه فراخوان و استفاده باشد. داوطلب باید احساس تعلق کند، دیده شود، تخصص او شناخته شود و بداند حضورش فقط در روز حادثه معنا ندارد.

تأکید بر تقویت حضور اجتماعی روحانیت

حجت الاسلام والمسلمین معزی همچنین بر ضرورت بازتعریف نقش کانون طلاب در جمعیت هلال احمر تأکید کرد و گفت: این کانون می‌تواند حلقه اتصال میان حوزه‌های علمیه و یکی از واقعی‌ترین میدان‌های رنج و خدمت اجتماعی باشد. وی افزود: روحانی در بحران فقط برای اقامه نماز یا پاسخ فقهی مورد نیاز نیست، بلکه می‌تواند بخشی از حمایت معنوی انسان بحران‌زده باشد؛ البته این حضور نیازمند آموزش است و طلبه باید زبان بحران، حدود نقش خود، اصول اولیه حمایت روانی و حرمت آسیب‌دیده را بشناسد.

نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر خاطرنشان کرد: گاهی هدایت سخن گفتن نیست؛ گاهی شنیدن، همراهی، کنار خانواده داغ‌دیده نشستن، حفظ حرمت اشک انسان و کمک به بازگشت امید است.

هشت تحول ضروری در حوزه نمایندگی ولی‌فقیه

حجت الاسلام والمسلمین معزی در ادامه سخنان خود، بازآرایی فعالیت‌های حوزه نمایندگی را نیازمند هشت تحول دانست و گفت: باید از «مناسبت‌محوری به مسئله‌محوری»، از «تبلیغ به هدایت»، از «مخاطب به فاعل اجتماعی»، از «فعالیت به اثر»، از «تمرکز به شبکه»، از «تصدی به ظرفیت‌سازی»، از «ظرفیت‌های پراکنده به منظومه فرهنگی و اجتماعی خدمت» و از «اکنون‌زدگی به آینده‌نگری» حرکت کنیم. وی تأکید کرد: فرهنگ بزرگ‌تر از تقویم است و فرهنگ سازمانی در اخلاق مدیریت، رابطه با جوان و داوطلب، نحوه مصرف امانت مردم و کیفیت خدمت به آسیب‌دیده نیز خود را نشان می‌دهد. حجت الاسلام والمسلمین معزی همچنین گفت: تبلیغ شریف و ضروری است، اما هدایت گسترده‌تر از تبلیغ است؛ هدایت پیش از آنکه بپرسد چه باید گفت، می‌پرسد انسانی که با او سخن می‌گوییم کجاست، چه تجربه‌ای دارد، چه می‌پرسد و چه چیزی مانع حرکت اوست.

وی حرکت از فعالیت به اثر را نیز ضروری دانست و افزود: از آغاز هر برنامه باید مشخص باشد که قرار است چه تغییری ایجاد شود. عدد حذف نمی‌شود، اما باید در جای درست خود قرار گیرد؛ عدد نشانه است، نه غایت.

ضرورت شبکه‌سازی و استفاده از ظرفیت‌های مردمی نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر با تأکید بر اینکه همه دانش، تجربه و ابتکار در مرکز سازمان متمرکز نیست، گفت: استان‌ها باید به گره‌های فعال شبکه تبدیل شوند و ستاد قدرت گردش تجربه را افزایش دهد. وی افزود: کانون طلاب، رابطان فرهنگی، هیئت حضرت علی‌اکبر(ع)، موقوفات، خیرین، رسانه‌های حوزه، دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه، جوانان، داوطلبان و ظرفیت‌های استانی باید از حالت جزایر جداگانه خارج و در یک منظومه خدمت به یکدیگر متصل شوند.

حجت الاسلام والمسلمین معزی تصریح کرد: حوزه نمایندگی ولی‌فقیه نباید برای مهم شدن، بزرگ‌تر و متصدی‌تر شود، بلکه باید اثرگذارتر شود. هنر آن باید ایجاد نسبت میان ظرفیت‌های موجود در جهت غایت اخلاقی و انسانی جمعیت باشد؛ این همان راهبری است.

ارزیابی گذشته برای ساختن آینده وی با اشاره به آیه «وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ» گفت: نهاد زنده فقط حافظه ندارد، بلکه قدرت بازاندیشی درباره حافظه خود را نیز دارد. فقط سابقه تولید نمی‌کند، بلکه از سابقه تجربه می‌سازد.

نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر میان «گزارش»، «ارزیابی» و «بازاندیشی» تفاوت قائل شد و اظهار کرد: گزارش می‌پرسد چه کرده‌ایم؛ ارزیابی می‌پرسد آنچه کرده‌ایم چه نتیجه‌ای داشته است و بازاندیشی یک گام فراتر می‌رود و می‌پرسد آیا آنچه انجام می‌دهیم هنوز پاسخ درستی به مسئله‌ای است که برای حل آن پدید آمده است.

وی تأکید کرد: بازآرایی نباید به گم کردن جهت بینجامد. هر نهادی برای تغییر به دو چیز نیاز دارد؛ ریشه و افق. باید میان ثبات در غایت و پویایی در روش، وفاداری به مبانی و شجاعت در بازاندیشی و حفظ هویت و فهم زمان جمع کرد.

هلال احمر و مسئولیت اجتماعی در ایران آینده

حجت الاسلام والمسلمین معزی‌ با اشاره به تحولات و فشارهای اخیر بر جامعه ایران گفت: جنگ فقط زیرساخت را هدف نمی‌گیرد؛ انسان را نیز فرسوده می‌کند، خانواده را تحت فشار قرار می‌دهد، اضطراب ایجاد می‌کند، اعتماد را می‌آزماید و جامعه را در برابر پرسش آینده قرار می‌دهد. وی افزود: در چنین شرایطی هلال احمر یکی از نهادهایی است که می‌تواند اعتماد، امید، همکاری و احساس تنها نبودن را در جامعه تقویت کند. مردم در لحظه رنج فقط چادر، دارو، غذا و آمبولانس نمی‌خواهند؛ در لایه‌ای عمیق‌تر، انسان گرفتار می‌خواهد بداند تنها نمانده است.

نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر «خدمت» را مفهوم مرکزی منظومه فرهنگی حوزه نمایندگی در دوره جدید دانست و گفت: خدمت، معنویت را به مسئولیت، روحانیت را به مردم، جوان را به میدان، داوطلب را به معنا، واقف را به آینده و امدادگر را به مسئولیتی انسانی پیوند می‌دهد. نماینده ولی‌فقیه در جمعیت هلال احمر در پایان ابراز امیدواری کرد که جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران همواره پناه مردم در روزهای دشوار، امین اعتماد آنان، پاسدار کرامت انسان و میدان گسترده‌ای برای خدمت، ایثار و خیر عمومی باشد.