ششمین پیش نشست  تخصصی همایش امداد داوطلبانه برگزار شد

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه نمایندگی ولی فقیه در جمعیت هلال احمر در این نشست که با موضوع «امداد داوطلبانه به مثابه الاهیات خدمت»برگزار شد، دکتر احمدرضا مفتاح، عضو هیات علمی و معاون پژوهش این دانشگاه در آغاز سخنان خود به عنوان مقدمه بحث به تشریح موضوع الاهیات عملی پرداخت.

وی با بیان اینکه الاهیات سنتی مسیحی بیشتر بر مباحث نظری و آموزه ها تاکید داشته است، افزود: اما در دوره مدرن الاهیات عملی به‌دنبال آن بود که نقش دین در زندگی اجتماعی را مشخص کند. الاهیات عملی بر تعامل میان باورهای دینی و مسائل روزمره جامعه تاکید دارد و شامل جنبه‌های مختلفی از جمله: جنبه عمل‌گرایی، جنبه فرهنگی، جنبه سیاسی- اجتماعی، جنبه تربیتی، جنبه جهانی و جنبه شبانی می‌شود. 

وی در ادامه به عنوان یکی از زیرشاخه‌های الاهیات عملی به توضیح در باره الاهیات خدمت پرداخت و گفت: الاهیات خدمت به این پرسش می‌پردازد که خدمت به انسان‌ها چگونه ریشه در ایمان به خدا دارد؟ الاهیات خدمت پاسخ آگاهانه و عملی به دعوت خداست. 

دکتر احمدرضا مفتاح با اشاره به این‌که در مسیحیت مبنای الاهیات خدمت به سخنان حضرت عیسی برمیگردد که گفت: "پسر انسان نیامد تا خدمت شود، بلکه تا خدمت کند." تصریح کرد:

 و آن حضرت برای تعلیم فروتنی و خدمت کردن پای شاگردانش را شست. گرچه مبانی الاهیاتی و نمونه‌های الاهیات خدمت در مسیحیت وجود داشت، اما الاهیات خدمت در قرن بیستم در پاسخ به این پرسش مطرح شد که آیا می‌توان الاهیاتی داشت که به رنج انسان پاسخ دهد؟ 

وی با بیان اینکه در الاهیات خدمت، خدمت به دیگری یک کنش الاهیاتی است و پاسخ ایمانی به رنج دیگری است، افزود: گرچه در مسیحیت خدمت کشیشی از مصادیق بارز الاهیات خدمت محسوب می‌شود، اما محدود به آن نیست و همه ایمانداران به خدمت  به دیگری فراخوانده شده‌اند. 

دکتر مفتاح در ادامه به الاهیات خدمت در اسلام پرداخت. وی در تکمیل این بخش از سخنان خود گفت: مبانی و نمونه های زیادی از اهمیت خدمت به دیگری در اسلام وجود دارد؛ به گونه‌ای که خدمت به دیگران معیار قرب به خدا دانسته شده است. پیامبر اعظم (ص) می‌فرماید: الخلق عیال الله فاحبّهم الی الله انفعهم لعیاله.  مباحثی مثل احسان، انفاق و مساوات ذیل بحث الاهیات خدمت قرار میگیرد.

به گفته وی یکی از معانی مساوات همدردی با دیگری، شریک مال خود ساختن دیگری و تیمارکردن دیگری است. 

این سخنران در ادامه سخنان خود با بیان اینکه مساوات را می‌توان شبیه بحث healing یعنی شفا بخشی و التیام دانست، افزود: این مساله ذیل الاهیات خدمت قرار میگیرد. التیام انسان آسیب دیده ممکن است جسمانی یا عاطفی یا معنوی باشد. به هر حال، الاهیات خدمت یک مدل ارتباطی در مناسبات انسانی- دینی است. 

وی در ادامه این نکته را مطرح کرد که ممکن است این پرسش مطرح شود که چرا امداد داوطلبانه را ذیل الاهیات خدمت قرار دادیم؟ در پاسخ باید گفت: امداد داوطلبانه کنش آگاهانه و اختیاری برای کاهش رنج دیگری است. درست است که آن معمولا ذیل مسئولیت اخلاقی قرار می‌گیرد و فراگیرتر نیز هست، اما وقتی امداد داوطلبانه ذیل الاهیات خدمت قرار می‌گیرد عمق بیشتر و توسعه معنایی پیدا می‌کند. مثل تعبیر شهید خدمت که انگیزه بیشتری به خدمتگزاران می‌دهد. علاوه بر اینکه در پاسخ به برخی چالش‌های مدرن بهتر است از تعابیری استفاده کنیم که توجه به انسان و خدمت به انسان در دین نشان داده شود. 

مفتاح در ادامه خاطرنشان کرد: ممکن است این پرسش مطرح شود که چرا بدون مزد به دیگری خدمت کنیم؟ پاسخ الاهیاتی‌اش این است که خدمت به دیگری جزو ایمان است. خدمت به دیگری عبادت محسوب می‌شود و موجب قرب الی الله است. در واقع، امداد داوطلبانه پاسخ به دعوت خدا و مشارکت با خداست. همچنین، علاوه بر پاداش اخروی، امداد داوطلبانه شکر عملی محسوب می‌شود: "لئن شکرتم لازیدنّکم". نکته دیگر اینکه کمک به دیگری تجربه‌ای معنوی برای داوطلب امداد خواهد بود. چرا که وقتی امدادگر از آسایش خود برای کمک به دیگری می‌گذرد خود محوری و خودخواهی را پشت سر می‌گذارد. 

عضو هیات علمی و معاون پژوهش دانشگاه ادیان مذاهب قم افزود: علاوه بر این، امدادگری به زندگی داوطلب معنا می‌بخشد و او را از زندگی تکراری و روزمره می‌رهاند. نکته پایانی اینکه اگر امداد داوطلبانه صرفا به عنوان یک امر انسانی و اخلاقی لحاظ شود، ممکن است با طولانی شدن زمان بحران، داوطلب دچار ملالت و فرسودگی شود، اما اگر به عنوان یک امر الاهیاتی باشد، از روی تکلیف و اطاعت امر خدا و به مثابه تجلی رحمت الاهی باشد انگیزه امداد باثبات‌تر و پایدارتر خواهد بود.